پاسخ به سئوالات شرعی

 

برادر / خواهر ایمانی

جهت پاسخ به سئوالات شرعی می توانید با بخش پاسخ به سئوالات شرعی مرکز اسلامی انگلیس به شماره تلفن 02076045500 و یا ایمیل آدرس istiftaat@ic-el.com ارتباط برقرار نمائید.

 

چرا تقلید کنیم؟
ذهن پرسش گر هر مسلمانى، در جست و جوی احکام شرعی است. اهمیت آگاهی از فلسفه تقلید، نسبت به دیگر احکام، بیشتر است؛ زیرا اصل لزوم تقلید، از مسائلی است که مکلف باید خودش به آن دست یابد و نمی تواند در این مسئه تقلید کند.
تقلید آگاهانه
تقليد برخلاف آنچه در نگاه نخست به نظر می آيد، در بعضي موارد، اشكالي ندارد. تقليد كوركورانه است كه منفي به حساب می آيد؛ يعني تقليدي كه ناآگاهانه باشد.
آيا همه تقليدها اینگونه است؟ يا نه، تقليد آگاهانه و از سر خردمندي نيز وجود دارد؟
بله، چنين تقليدي در زندگي ما وجود دارد. بسيار هم وجود دارد و اتفاقاً با چنين نگاهي و از چنين زاويه اي، انسان بيش از ديگر موجودات مقلّد است. اگر دقيق
شويم، آدمي بسياري از كارهايش را با تقليدهاي اين چنيني مي آموزد. حرف زدن، نوشتن، حتّي راه رفتن و... و با اينگونه تقليدهاست كه مي تواند انبوهي از كارها را باسرعت بياموزد.
بله، شيوه درست را در هر كاري بايد جستجو كرد. شيوه درست زندگي را بايد از ديگران آموخت؛ حتّي با تقليد.تقليدي اين چنين، نه تنها هيچ منعي ندارد و منفي نيست كه جزئی از شيوه درست زندگي است.
پس «تقليد آگاهانه» كاري درست است.

فلسفه تقلید
دين اسلام دين زندگي است و براي تمامي كارها و حركت هاي انسان دستور و برنامه دارد؛ پس فراگرفتن تكاليف و احكام مورد نياز، وظيفه اي همگاني است.
در شریعت اسلام، احکامی وجود دارد که خدای حکیم آن ها را برای سعادت دنیا و آخرت انسان تشریع کرده است; واجبات و محرماتی که اگر انسان آن ها را اطاعت نکند، نه به سعادت مطلوب می رسد و نه از عذاب سرپیچی از آن ها - در صورت مخالفت - در امان است .
از سوی دیگر، چنین نیست که هر مسلمانی بتواند به آسانی، احکام شرعی را از قرآن و روایات و یا از عقل خود در یابد . نه قرآن مانند یک کتاب حقوقی یا رساله عملیه، احکام شرعی را به طور صریح بیان کرده است، و نه روایات معصومین علیهم السلام چنین است، و نه عقل بشر به تنهایی می تواند همه احکام را دریابد .
برای شناخت احکام شرعی، آگاهی های فراوانی، از جمله: فهم آیات و روایات، شناخت حدیث صحیح از غیر صحیح، کیفیت ترکیب و جمع روایات و آیات، و ده ها مساله دیگر لازم است که آموختن آن ها نیازمند سال ها تلاش جدی است.

پس همانگونه كه ما به هنگام بيماري به پزشك متخصص مراجعه مي كنيم و نسخه ي او را به كار می بريم، هنگام پيش آمدن يك مشكل شرعي و براي دريافت يك حكم از احكام شرعي نيز به متخصص فقه اسلامي مراجعه می كنيم و از او می پرسيم و به دستورالعمل پيشنهادي يا همان فتواي او عمل می كنيم كه اين كار را اصطلاحاً «تقليد » می نامند.
اين كار چون مراجعه به پزشك، كاري عاقلانه و بخردانه است؛ چرا كه ما به سواد، فهم و تخصص فقيه و تلاش و مجاهدت علمي او نيازمنديم.
تقلید شرعی
پس احكام شرعي را بايد از کسی که آنها را فرا گرفته آموخت زيرا بسياري از مسائل زندگي در حوزه احكام شرعي و در چارچوب تخصصي فقه است كه فهم و كشف آنها در اختيار و توان همه نيست. همه مسائل و احكامي كه در حوز ه عمل فرد قرار دارد، مانند نماز، روزه، خمس و ديگر فروع دين و صدها مسئله جديد و مورد نياز ديگر، مثل اينكه در خوردنيها و نوشيدنيها كدام حلال و كدام حرام است و... فقيه مجتهد است كه بايد حكم آ نها را بيابد استنباط احكام و بيان كند.

فقيه مجتهد، نه تنها چون يك حقوقدان آشنا به قوانين، به بيان حكم مي پردازد و مراجعه كننده را ياري مي دهد ، بلكه با استفاده از منابع و دلايل چهارگانه قرآن، سنت و... حكم شرعي را كشف و استنباط مي كند. به خاطر همين، وظيفه و كار او به واقع چيزي بسيار فراتر از يك متخصص علم حقوق است كه تنها به بيان احكام و قوانين و شرح و تفسير آ نها مي پردازد.

بی جهت نيست كه متخصص علوم فقهي را »مجتهد« می نامند؛ يعني كسي كه كمال مجاهدت را در به دست آوردن حكم شرعي به كار بسته است. پس وقتي دقيق می شويم، می بينيم تقليد با اين تلقي و با اين شكل، چيزي جز پيروي از علم نيست؛ يعني بهره گيري از فهم و درك علمي عالم ديني.

اگر كسي نخواهد تقليد كند،بايد چه كار كند؟

به طور كلي فهم درست احكام زندگي از يكي از را ههاي زير امكان پذير است:

1- بهره گرفتن از معصوم (ع) ؛ كه در زمان غيبت اين راه به كلي به روي ما بسته است.
2- اجتهاد؛ كه گفتيم اين راه در توان همه نيست يعني همه نمي توانند به درجه اجتهاد برسند و خود شخصاً احكام شرعي را از روي منابع اصيل بيابند.
3- عمل به احتياط؛ يعني شخص طوري به وظيفه خود عمل كند كه به يقين برسد که تكليف خود را انجام داده است. مثلاً اگر عده اي از مجتهدان، عملي را واجب و بعضي ديگر آ ن را مستحب مي دانند،حتما آن را بجا آورد. اين روش در مقام عمل كاری بسیار سخت و پيچيده است.
4- تقليد كردن؛ كه فلسفه، مبنی و روش آن توضیح داده شد.
 

 

 

 

 سایر مراکز اسلامی

مرکز اسلامی منچستر

مرکز اسلامی نیوکاسل

مرکز اسلامی بیرمنگهام

مرکز اسلامی کاردیف

مرکز اسلامی گلاسکو (الهدی)