عید معرفت

السلام عليك يا شهر الله اكبر و يا عيد اوليائه .

السلام عليك يا اكرم مصحوب من الاوقات و يا خير شهر في الايام و الساعات، السلام عليك من شهر قربت فيه الآمال و... .

سلام بر تو اي بزرگترين ماه خدا و اي عظيم‌ترين عيد اولياي حق.

سلام بر تو اي دوست نازنين، اي بهترين وقتي كه در ميان اوقات دريافته‌ايم و اي شريف‌ترين ماه كه طي ساعت‌ها و روزها ماه را دريافته‌اي.

درود بر تو اي ماه، ماهي كه آرزوهاي ما را به هدف همي نزديك ساختي و اعمال ما را در فروغ خويش روشن همي داشتي.

سلام بر تو! اي همدم عزيز كه تا همدم ما بودي، قدر تو را به خوبي نشناختيم و هنگامي كه ترك ما گفتي از فراق تو فاجعه‌اي عظيم يافتيم و خاطرها پريشان و آزرده شده است.

سلام بر تو اي مهمان گرامي كه وقتي قدم به خانه‌هاي ما نهادي سخت شادمان شديم و اكنون كه مي‌روي شادي ما پايان يافت.

سلام بر تو! اي يار عزيز كه با كمك تو بر شيطان چيره شديم و از بركت تو راه احسان شناختيم . سلام بر تو كه هر چه بد بود در جوار تو از ما دور بود و هر چه بركت و خير بود در كنار تو بر ما ارزاني بود. سلام بر تو كه همه شب در اشتياق روز تو ستاره مي‌شمرديم و همه روز از روز پيش به تو مشتاق‌تر بوديم .

سلام بر تو و بر آن فضايل كه از وجود آن بهره‌ور نشديم و بر آن بركات كه نصيب ما نشده است.

اي پروردگار من! ما مردمي هستيم كه ماه مبارك تو را درك كرديم، ما را به شرف اين ماه تشريف فرموده‌اي و به نعمت‌هاي خويش در اين ماه توفيق داده‌اي. نابخردان قدرش را نشناخته‌اند و از خير و بركتش محروم مانده‌اند. اين تو بودي كه ما را به معرفت ماه مبارك خويش برگزيده‌اي و به سنت هاي مرضيه‌اش هدايت كرده‌اي.

ماه مبارك رمضان، ماه ضيافت الهي، ماه پر خير و بركت و عيد اولياء خدا با همه عظمت و معنويت آن به پايان رسيد و ماه شوال با خاطره شكوهمند عيد فطر آغاز گرديد.

عيد بزرگي كه تنها به خاطر انجام مأموريت و وظيفه الهي برگزار مي‌شود و مردم مسلمان جهان به شكرانه موفقيت در انجام فريضه بزرگ روزه و پيروزي بر هواهاي نفساني و وسوسه‌هاي شيطاني جشن مي‌گيرند. خوشا به حال كساني كه در پرتو ماه مبارك رمضان و در سايه پرفيض شب‌هاي قدر با نيايش و پرستش و توجه به پروردگار خويش، دل و جانشان را از غبار آلودگي‌ها و پلشتي‌ها شستشو داده و به پاس اين موفقيت بزرگ عيد سعيد فطر را جشن مي‌گيرند و درس‌هايي چون ايثار، همدردي و كمك، نوع ‌پروري، اخلاص و آزادگي، صداقت در عمل، تقوا و پرهيزكاري كه از مكتب انسان ‌ساز رمضان آموخته‌اند، همواره در مسير حيات خويش به كار مي‌بندند.

اميرمؤمنان علي عليه السلام، شهيد گرانقدر رمضان، در يكي از اعياد اسلامي فرمود:

امروز تنها روز عيد كساني است كه روزه آنان مقبول درگاه خدا و نمازهاي آنها مورد پذيرش او قرارگرفته و هر روز كه نافرماني خداوند را نكني روز عيد تو خواهد بود.(1)

بنابراين عيد واقعي به پوشيدن لباس ‌نو و آراستن ظاهري و زينت دادن خانه نيست. بلكه عيد به معني يك تحول، يك دگرگوني، يك جرقه و جهاد و مبارزه با نفس در راستاي خدمت به اسلام و محرومان و ستمديدگان است.

بود آن روز بر ما عيد مطلق كه بر جنبش آيد پرچم حق

و لذا در مكتب ما، عيد فطر در واقع جشن پيروزي بر تمايلات نفساني و حكومت بر خواهش‌ها و هوي و هوس‌هاست - همه ما بندگان خدا و گوش به فرمان او هستيم. ديروز به فرمان او روزه بوديم و امروز به فرمان او افطار مي‌كنيم. اين است معني تسليم در برابر فرمان خدا .

امام خميني(ره) در خصوص اهميت عيد بزرگ فطر مي‌فرمايد:

«فطر روزي است كه خداوند تعالي براي مسلمين عيد قرار داده تا با اجتماع خود در نماز و خطبه‌هاي مناسب با هر عصر، راه و روش خود را در مقابل اسلام و مقابل دشمنان خونخوار آن بيابند.»

عيد فطر روزي است كه ميهمانان شايسته الهي پس از يك دوره آزمايش بزرگ روحي و معنوي، پاداش خويش را از ميزبان گرامي خود مي‌گيرند و با خداي خويش كه يك ماه در ضيافت كريمانه‌اش شركت كرده‌اند، بيعت خواهند كرد تا درسي را كه در اردوگاه عظيم رمضان آموخته‌اند، همچون مشعلي تابناك فرا راه خويش قرار دهند و از پرتو نور آن بهره‌مند شوند.

حضرت علي عليه السلام اين روز را به قيامت تشبيه مي‌نمايد و در خطابه‌اي كه در عيد فطر براي مردم ايراد كرده بود مي‌فرمايد: ايهاالناس! امروز روز پاداش نيكوكاران و زيان تبهكاران است و شباهت بسياري با روز رستاخيز دارد.

پس هنگامي كه از خانه‌هايتان براي نماز (عيد) بيرون مي‌رويد، صحنه، خروج از قبر و روانه شدن به سوي پروردگارتان را به ياد آوريد... .(2)

اميد است خداوند همه ما را در زمره روزه‌داران واقعي خويش قرار دهد تا با الهام از اميرمؤمنان عليه السلام اولين شهيد محراب، پاسدار خون شهيدان باشيم و همواره از حق و عدالت دفاع نماييم و با قلبي آكنده از عشق و ايمان اين دعاي ماه رمضان را بخوانيم:

خدايا! مرا با بهترين حال باقي بدار و در بهترين حال بميران كه آن حالت عشق به دوستانت و دشمني با دشمنان توست.(3)

و به راستي رمضان ماه نياز و نيايش به آستان جلالت خداوندي به پايان رسيد و عيد مسعود فطر از جاده‌هاي ملكوت باز آمد.

فطر جشن رياضت و بندگي و نوبت لبخند مهربان يار است. مهرباني بيكران خداوند، اينك در لحظه‌هاي خرم فطر، بر سر و روي عاشقان و رازهاي نهاني، سراپرده قدس بر آنان چهره مي‌گشايد.

رمضان با همه شكوه و قداست، به پايان رسيده است و عاشقان خداوند، با ماه مبارك آسماني، توديع كرده‌اند، دل بركندن از نغمه‌هاي قدسي و زمزمه‌هاي عارفانه سحري و چشمه‌هاي جوشان فيض چه دشوار است، اما فطر سعيد، جان بندگان را به نسيم نوازش و پاداش نيايش مي‌نوازد و آرامش اثيري ايمان و اميد را در دل‌هاي آنان زنده مي‌كند. عابدان درگاه اوست، رمضان را در حرم اشتياق به تجلي يار گذرانده‌اند و اينك در آستان عيد، عارفانه به آبشار بلند لطف او مي‌نگرند كه جهان را از بوي عشق سرشار كرده است.

عيد فطر، درخشش تابناك حقيقت است بر پيشاني سپيد صبح سعادت، فرشتگان خداوند اينك عابدان زمين را مي‌نگرند كه تمام اين ماه پاك را به عبوديت و خاكسپاري سر كرده‌اند و اكنون چشم تمنا به دست‌هاي سبز ملكوت دارند تا چشمه‌هاي روشن فيض را از دل‌ها بجوشاند و نام عاشقان را در جريره بندگان خاص بنگارد.

اما آن ماه پاك كه از سامان عمر خاكي ما گذشت، تجليگاه مهرباني خداوند بود و فرصتي براي رويش و پويش، هر كه دمي به خويشتن آمد و بهره برد، از دلگشايي و جان ‌پروري نسيم نوازش دوست جان گرفت و احياء شد و هر كه سرشت سپيد «قدر» را فرو گذاشت، اينك در آستانه عيد عارفان دست حسرت گزيد.

و شگفت نيست كه مولاي عابدان و نيايش‌گران جهان، حضرت سجاد عليه السلام در يكي از ادعيه خويش با رمضان بزرگ وداع كرده است، وداعي كه چون جان مشتاقان سوزنده و تپنده است و چون نام مقدس عشق هماره زنده .

حضرتش عاشقانه از مهرباني رمضان و فروغ تابنده آن سخن مي‌گويد و در اندوه فراق رمضان اشك مي‌ريزد.

«بدرود اي ماه بزرگ خداوند! اي عيد دوستان خدا، اي ماه آرزو و عمل، اي نام بزرگ خداوند. اندوه كه از مهرباني تو، اينك، محروم شده‌ايم و از بركات تو وامانده‌ايم.»

و اين است كه حتي عيد عارفان و عاشقان، عطر سبز لاهوت را دارد و نم‌نم اشك بر رخسار زرد عابدان از معنويت زلال الهي حكايت مي‌كند.

اندوه دوست در شامگاه عيد فطر، رنگي از شادي نيز دارد. شادماني، وارستگي، و صبوي اين كه - دست كم - ماهي دست از تعلق تيره جهان شستيم و از غير دوست آستين افشانديم تا لطف بي‌زوال يار، دستگير شود و جان خسته نيازمندان به مرهم عنايتي بنوازد.

عيد سترگ فطر، جشن ساده زميني نيست، بر خاك خفتگان چه مي‌دانند كه چه شط زلالي در واژه سه حرفي فطر جاري است؟

عاشقان دانند كه عيد فطر، حقيقت روشن تكامل بر شاخه‌هاي ترد محبت است، معناي آسماني ژرفي در لحظه‌هاي روحاني عيد فطر نهفته است، معناي ابدي رياضت، اطاعت، بندگي، انفاق، قناعت، صبوري و هزار هزار ژرفناي خدايي ديگر، و آن بذر پاك كه بندگان مخلص خدا در روزان و شبان ماه آسماني رمضان افشانده‌اند، اينك در عيد مبارك فطر، به بار مي‌نشيند و ميوه‌هاي بس رنگارنگ و تازه مي‌آورد.

كاروانيان جاده سلوك و مسافران سپيدپوش آفتاب، اينك به منزل حقيقت رسيده‌اند و در انتظار دوست نماز مي‌گذارند، ساده و بي‌ريا بر بورياي بال فرشتگان نشسته‌اند و در مكاشفه ناب ترين تجربه ديني، محو جمال معشوق مطلق شده‌اند.

چه طراوتي در لحظه‌هاي اين روز پاك و مقدس است كه با آسمان و زمين برابري مي‌كند؟ كدام كُنه حقيقت، كائنات را چنين به وجه آورده است؟

مژده باد عاشقان را كه عيد معرفت از دريچه‌هاي آسمان درآمده است، فرخنده باد اين شكوه روشن، اين قطره‌هاي ژرف لطف كه از ابرهاي لاهوتي مي‌چكد.

________________________________________

پي‌نوشت‌ها:

1. نهج‌البلاغه، كلمات كوتاه، ص 428 .

2. بحارالانوار، ج 87 ، ص 362 .

3. مفاتيح‌الجنان، ص 309 .